Bu lông tự đứt S10T là gì
Bu lông tự đứt S10T là gì? Cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng
Bu lông tự đứt S10T là gì?
Bu lông tự đứt S10T là một loại bu lông cường độ cao dùng cho liên kết kết cấu thép, được thiết kế để kiểm soát lực căng trước trong mối nối thông qua cơ chế siết làm đứt phần đuôi bu lông tại mô-men/lực xoắn được thiết kế trước.
Khác với bu lông lục giác thông thường, người thi công không cần dùng cờ lê lực để xác định chính xác lực siết cuối cùng theo cách truyền thống. Khi sử dụng dụng cụ siết chuyên dụng, phần đuôi của bu lông S10T sẽ bị xoắn và đứt khi đạt điều kiện siết quy định. Nhờ đó, quá trình lắp đặt có thể kiểm soát lực căng trước của bu lông một cách thuận tiện.
Bu lông S10T được sử dụng phổ biến trong kết cấu thép, nhà thép, cầu thép, nhà xưởng, công trình công nghiệp và các mối nối yêu cầu lực căng trước cao.
Bu lông tự đứt S10T
1. S10T có nghĩa là gì?
Tên gọi S10T thường được sử dụng để chỉ một loại bu lông cường độ cao có cơ chế siết kiểm soát bằng đầu/đuôi xoắn đứt, rất phổ biến trong lĩnh vực kết cấu thép.
Có thể hiểu đơn giản:
- S: ký hiệu của hệ thống bu lông cường độ cao loại này.
- 10: liên quan đến cấp độ cường độ của bu lông theo hệ thống ký hiệu S10T.
- T: thể hiện cơ chế kiểm soát lực siết bằng torque/tension, tức quá trình siết được kiểm soát thông qua mô-men xoắn và lực căng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng S10T không nên hiểu đơn giản là “cấp bền 10.9”. Đây là hai hệ thống ký hiệu khác nhau.
Bu lông S10T thường được sử dụng theo hệ tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật riêng của Nhật Bản, trong khi 8.8, 10.9 và 12.9 là các cấp tính chất cơ học theo hệ thống phân loại khác.
Vì vậy, khi thiết kế hoặc nghiệm thu kết cấu, cần sử dụng đúng loại bu lông mà hồ sơ thiết kế yêu cầu thay vì tự động quy đổi S10T sang 10.9.
2. Cấu tạo của bu lông tự đứt S10T
Cấu tạo của Bu lông tự đứt S10T
Một bộ bu lông tự đứt S10T thường bao gồm:
- Thân bu lông
- Phần ren
- Đầu bu lông
- Đuôi bu lông có rãnh kiểm soát
- Đai ốc
- Vòng đệm theo yêu cầu của hệ thống liên kết.
Điểm đặc biệt nhất nằm ở phần đuôi của bu lông.
Phần đuôi này được thiết kế để dụng cụ siết chuyên dụng có thể giữ và xoắn trong quá trình lắp đặt. Khi lực siết đạt đến điều kiện thiết kế, phần đuôi sẽ bị đứt tại vị trí định trước.
Đây chính là lý do sản phẩm còn được gọi bằng những tên như:
- Bu lông tự đứt S10T.
- Bu lông xoắn đứt S10T.
- Bu lông cường độ cao S10T.
- Bu lông Torshear S10T.
- Bu lông TC Bolt.
Tên gọi có thể khác nhau tùy nhà sản xuất và thị trường, nhưng cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn và cấu tạo trước khi đặt hàng.
3. Nguyên lý hoạt động của bu lông tự đứt S10T
Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa S10T và bu lông thông thường.
Khi lắp đặt, bu lông được đưa qua các lỗ liên kết của bản thép. Sau đó lắp vòng đệm và đai ốc theo đúng yêu cầu.
Dụng cụ siết chuyên dụng sẽ tác động đồng thời lên đai ốc và phần đuôi bu lông.
Trong quá trình siết:
Đai ốc quay → lực căng trong bu lông tăng → đạt điều kiện siết → đuôi bu lông bị đứt.
Khi phần đuôi đã đứt, người thi công có thể nhận biết rằng bu lông đã trải qua quá trình siết đến điều kiện kiểm soát được thiết kế cho hệ thống đó.
Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào cảm nhận của người công nhân khi sử dụng cờ lê thông thường.
Tuy nhiên, việc đuôi bu lông bị đứt không có nghĩa mọi yêu cầu của mối nối đều tự động được đáp ứng. Công tác lắp đặt vẫn phải tuân thủ đúng tiêu chuẩn, hướng dẫn nhà sản xuất và yêu cầu kỹ thuật của dự án.
4. Ưu điểm của bu lông S10T
Kiểm soát lực siết thuận tiện
Ưu điểm nổi bật của S10T là cơ chế đuôi tự đứt giúp người thi công nhận biết quá trình siết đã đạt điều kiện yêu cầu.
Đây là lợi thế đáng kể đối với những công trình có số lượng lớn bu lông cường độ cao.
Thi công nhanh
So với phương pháp phải sử dụng cờ lê lực và kiểm tra từng vị trí theo cách truyền thống, hệ thống bu lông tự đứt có thể giúp quá trình lắp đặt thuận tiện và nhanh hơn khi sử dụng đúng dụng cụ chuyên dụng.
Phù hợp với kết cấu chịu lực
S10T được sử dụng cho các mối nối kết cấu thép yêu cầu lực căng trước cao và ổn định.
Dễ nhận biết trạng thái sau khi siết
Phần đuôi bị đứt tạo ra dấu hiệu trực quan giúp người thi công và giám sát kiểm tra quá trình lắp đặt.
Tuy nhiên, việc kiểm tra nghiệm thu vẫn phải dựa trên toàn bộ quy trình kỹ thuật chứ không chỉ nhìn vào trạng thái đuôi bu lông.
5. Bu lông S10T được sử dụng ở đâu?
Bu lông tự đứt S10T thường xuất hiện trong các công trình yêu cầu liên kết kết cấu thép có lực căng trước cao.
Nhà thép tiền chế
S10T có thể được sử dụng tại các mối nối giữa cột, dầm, kèo và bản mã trong những hệ kết cấu có yêu cầu kỹ thuật phù hợp.
Bu lông tự đứt S10T sử dụng trong nhà xưởng công nghiệp
Nhà xưởng công nghiệp
Các nhà máy, kho và công trình công nghiệp sử dụng nhiều liên kết thép có thể sử dụng bu lông cường độ cao dạng tự đứt.
Cầu thép
Các mối nối kết cấu cầu thép là một trong những nhóm ứng dụng quan trọng của bu lông cường độ cao.
Công trình kết cấu thép lớn
Những công trình có yêu cầu kiểm soát lực căng trước trong liên kết có thể lựa chọn hệ thống bu lông S10T nếu được thiết kế và chỉ định phù hợp.
6. Bu lông S10T khác gì bu lông 8.8 và 10.9?
Đây là vấn đề rất dễ gây nhầm lẫn.
| Tiêu chí | S10T | Bu lông 8.8 | Bu lông 10.9 |
|---|---|---|---|
| Hệ thống ký hiệu | S10T | Cấp bền | Cấp bền |
| Cơ chế siết | Dùng dụng cụ chuyên dụng, đuôi tự đứt | Có thể dùng phương pháp siết phù hợp tiêu chuẩn | Có thể dùng phương pháp siết phù hợp tiêu chuẩn |
| Đặc điểm | Có đuôi kiểm soát lực siết | Bu lông thông thường/cường độ cao tùy tiêu chuẩn | Cường độ cao |
| Ứng dụng | Liên kết kết cấu thép yêu cầu lực căng trước | Cơ khí, kết cấu thép... | Cơ khí và kết cấu yêu cầu cường độ cao |
| Khả năng thay thế | Không tự động thay thế cho 8.8/10.9 | Không tự động tương đương S10T | Không tự động tương đương S10T |
Điểm quan trọng nhất là:
Không nên coi S10T = 10.9.
Mặc dù các sản phẩm đều thuộc nhóm bu lông cường độ cao, chúng có thể khác nhau về tiêu chuẩn, cơ tính, cấu tạo, hệ thống đai ốc – vòng đệm, phương pháp siết và yêu cầu kiểm tra.
7. Bu lông tự đứt S10T có những kích thước nào?
Tùy nhà sản xuất và tiêu chuẩn áp dụng, S10T có thể được cung cấp với nhiều đường kính và chiều dài khác nhau.
Một số kích thước thường được quan tâm gồm:
- M16
- M20
- M22
- M24
- M27
- M30
Chiều dài được lựa chọn dựa trên tổng chiều dày bản thép, bản mã, số lượng vòng đệm, chiều dài ren và yêu cầu của hệ thống bu lông.
Không nên lựa chọn chiều dài chỉ dựa trên đường kính.
Ví dụ, cùng là bu lông S10T M20 nhưng M20x60 và M20x100 là hai quy cách khác nhau và không thể tùy tiện thay thế cho nhau.
8. Vì sao S10T cần dụng cụ siết chuyên dụng?
Bu lông tự đứt S10T được thiết kế để hoạt động cùng dụng cụ siết chuyên dụng.
Dụng cụ này giữ phần đuôi và tác động lực xoắn lên hệ thống trong khi đai ốc được siết. Khi đạt điều kiện thiết kế, phần đuôi sẽ bị đứt.
Do đó, khi sử dụng S10T, ngoài việc mua bu lông, cần quan tâm đến:
- Súng siết phù hợp.
- Bộ đầu khẩu chuyên dụng.
- Nguồn điện/thiết bị cung cấp năng lượng.
- Quy trình lắp đặt.
- Hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Quy trình kiểm tra sau khi siết.
Không nên dùng dụng cụ siết thông thường để thay thế tùy tiện vì có thể làm mất ý nghĩa của cơ chế kiểm soát lực siết của hệ thống.
Bu lông tự đứt S10T sau khi siết bằng dụng cụ Súng siết
9. Cách lựa chọn bu lông S10T đúng kỹ thuật
Khi đặt mua bu lông tự đứt S10T, nên xác định đầy đủ:
1. Đường kính
Ví dụ M16, M20, M22, M24, M27 hoặc M30.
2. Chiều dài
Chiều dài phải phù hợp với tổng chiều dày vật liệu và yêu cầu lắp đặt.
3. Tiêu chuẩn
Cần xác định đúng tiêu chuẩn mà hồ sơ thiết kế hoặc nhà sản xuất yêu cầu.
4. Bộ sản phẩm
Kiểm tra đầy đủ:
Bu lông + đai ốc + vòng đệm
Không nên tự ý ghép bu lông S10T với đai ốc hoặc vòng đệm không phù hợp.
5. Dụng cụ siết
Cần bảo đảm dụng cụ siết tương thích với loại bu lông đang sử dụng.
6. Chứng từ chất lượng
Đối với công trình quan trọng, nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp các tài liệu chất lượng cần thiết theo yêu cầu dự án.
10. Có nên mua bu lông S10T giá rẻ?
Đối với bu lông cường độ cao sử dụng trong kết cấu chịu lực, giá không nên là tiêu chí duy nhất.
Một sản phẩm S10T cần được kiểm soát về:
- Nguồn gốc.
- Tiêu chuẩn.
- Cơ tính.
- Kích thước.
- Chất lượng ren.
- Độ chính xác của phần đuôi tự đứt.
- Đai ốc và vòng đệm đi kèm.
- Tính tương thích với dụng cụ siết.
- Chứng nhận/chứng từ chất lượng nếu công trình yêu cầu.
Đặc biệt, không nên mua bu lông S10T chỉ dựa vào hình thức bên ngoài hoặc giá thấp nếu sử dụng cho kết cấu thép chịu lực.
11. Mua bu lông tự đứt S10T ở đâu?
Khi cần mua bu lông tự đứt S10T, khách hàng nên gửi cho nhà cung cấp bản vẽ hoặc bảng thống kê vật tư nếu có.
Thông tin cần thiết gồm:
Tên sản phẩm + đường kính + chiều dài + tiêu chuẩn + số lượng + yêu cầu bề mặt/chứng chỉ.
Ví dụ:
Bu lông tự đứt S10T M20x80 – số lượng 1.000 bộ – sử dụng cho kết cấu thép.
Với những dự án lớn, việc gửi bảng thống kê sẽ giúp nhà cung cấp xác định chính xác quy cách và hạn chế sai sót khi giao hàng.
Kết luận
Bu lông tự đứt S10T là loại bu lông cường độ cao được thiết kế cho các mối nối kết cấu thép, nổi bật với cơ chế siết bằng dụng cụ chuyên dụng và đuôi bu lông tự đứt khi đạt điều kiện siết quy định.
Ưu điểm của S10T là hỗ trợ kiểm soát quá trình tạo lực căng trước, thi công thuận tiện và phù hợp với nhiều công trình kết cấu thép yêu cầu liên kết cường độ cao.
Tuy nhiên, S10T không đồng nghĩa với bu lông cấp bền 10.9, và không nên tự ý thay thế S10T bằng 8.8 hoặc 10.9 nếu chưa có xác nhận từ thiết kế hoặc yêu cầu kỹ thuật của dự án.
Đối với nhà thép tiền chế, nhà xưởng, kết cấu thép và các công trình chịu lực, việc lựa chọn đúng loại bu lông, đúng tiêu chuẩn, đúng quy cách và đúng phương pháp siết có ý nghĩa quan trọng đối với độ an toàn và độ bền của toàn bộ mối nối.
Công ty Lộc Phát chuyên Sản xuất, nhập khẩu và phân phối các sản phẩm Bu lông chính hãng như:
- Bu lông liên kết cấp bền 4.8, 5,6, 8.8, 10.9, 12.9
- Bu lông neo (bu lông móng) cấp bền 4.6, 5.6, 8.8, 10.9 thép C45, 40Cr
- Bu lông inox 201, 304, 316, 316L
- Bu lông lục giác đầu trụ, đầu bằng, đầu cầu chìm thép, INOX
- Thanh ren (ty ren) - Guzong (Gu dông) - Ubolt
- Bu lông nở (tắc kê nở) thép, INOX; Bu lông hóa chất (thanh ren hóa chất)
- Vít gỗ, Vít Pake, Vít bắn tôn, Vít tự khoan INOX các loại
- Các loại Đai ốc (Ecu) - vòng đệm
- Gia công - Sản xuất Bu lông theo yêu cầu
CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT VÀ XNK THƯƠNG MẠI LỘC PHÁT
Số 75 ngõ 1295 đường Giải Phóng - Hoàng Mai - TP Hà Nội
ĐT: 0975 45 85 80 / 0979.13.14.80
